آموزشی- پژوهشی

      مشارکت در امور سیاسی برای اولین بار از حدود دویست سال قبل از طریق حق رأی صرفا برای مردان در جوامع غربی رواج یافت و مشارکت زنان در سیاست نیز با تأخیری صد ساله آغاز شد . امروز از مشارکت سیاسی به عنوان امری اساسی و در ارتباط نزدیک با توسعه سیاسی یاد می شود . لوسین پای( 1963) به عنوان نخستین پژوهشگر برجسته در زمینه مفهوم « توسعه » معتقد است که توسعه سیاسی به مشارکت توده ای و اقدام عمومی در فعالیت های سیاسی مربوط است و مردم را به شهروند فعال تبدیل می کند(عالم ،1376: 5-124) .

      مشارکت سیاسی ممکن است در جهت حمایت یا علیه نظام سیاسی حاکم صورت گیرد و به شکل شرکت  درگزینش رهبران سیاسی یاهمکاری دراداره امور جامعه باشد و یا به صورت تظاهرات، شورشها ، اجتماعات ، راهپیمایی ها ، اعتصاب ها و اغتشاش ها ظاهرشود . نکته مشترک در همه شکل های مشارکت سیاسی ، علاقمندی افراد به مسایل سیاسی و تمایل آنها به انجام فعالیت و عمل سیاسی است .

مفهوم لغوی مشارکت:مشارکت کلمه ای عربی و بر وزن مفاعله است. در فرهنگ معین به معنای شرکت دادن ،انبازی کردن و همین طور به معنای تعیین سود یا زیان دو یا چند تن که با سرمایه های معین در زمان های مشخص به بازرگا نی پرداخته اند( معین ، 1345) آمده است . از حیث مفهومی،  واژه « مشارکت » به معنای شراکت و همکاری در کاری، امری یا فعالیتی و حضور در جمعی ، گروهی و سازمانی جهت بحث و تصمیم گیری چه به صورت فعال و چه به صورت غیرفعال است . در مجموع ، جوهره اصلی مشارکت را باید در فرآیند درگیری ، فعالیت و تأثیرپذیری دانست ( علوی تبار ، 1379: 15) .

      آلن بیرو نیز می گوید: " مشارکت به معنای سهمی در چیزی یافتن و از آن سود بردن و یا در گروهی شرکت جستن و بنابراین با آن همکاری داشتن است . به همین دلیل از دیدگاه جامعه شناسی باید بین مشارکت به عنوان حالت یا وضع  ( امر شرکت کردن ) و مشارکت به عنوان عمل و تعهد(عمل مشارکت) تمیز قائل شد"(بیرو،1380: 257) .  

      ازمنظر نظامندی و کارکردی ، مشارکت را"سازوکاری برای بقا ، توسعه و تعالی نظام اجتماعی دانسته اند که توسعه نیافتن ساختارهای لازم برای مشارکت و نهادی کردن آن به انقراض نظام اجتماعی و سقوط سیاسی آن می انجامد"(مردوخی ،1373: 171)

 مفهوم و معنای مشارکت:  پیتراوکلی برای تعریف مشارکت به بیان سه تفسیر در خصوص مشارکت می پردازد که عبارتند از :مشارکت به عنوان سهم داشتن، سازماندهی وتوانمندسازی (دهقان وغفاری ، 1384: 69 ).

      سالیماعمر در تعریف مشارکت بر تأثیر نظام ارزشی جامعه در تعیین هدف تأکید می کند و می گوید : « فرآیند مشارکت ، مداخله و کنترل مردم ، بیشتر به تعیین آنچه از دیدگاه خود مردم یک زندگی بهتر را تشکیل می دهد منجر خواهد شد .در این صورت تصمیم های مربوط به اینکه چه چیزی یک زندگی بهتر را می سازد پیش از آنکه با آنچه مردم،  مقدس و مهم می شمارند منافات داشته باشد ، نظام ارزشی آنان را منعکس می کند ». همچنین مشارکت را می توان حرکت آگاهانه ، فعال ، آزاد و مسئولیت آوری دانست که برای تمشیت امور جامعه ضروری است(شادی طلب ،1373: 7). 

سطوح مشارکت: مشارکت می تواند در سطوح مختلف فردی ، سازمانی و جامعه ای انجام پذیرد :

- سطح خرد ( فرد) : مشارکت افراد در بنگاه ها ، شرکت های کوچک خصوصی که با میل و اراده توأم است .

- سطح میانی ( نهادها و سازمان های اجتماعی ) : این نوع در سطح بخش های مختلف جامعه اعم از سازمان ها ، نهادها و روابط بین این سازمان ها صورت می گیرد .

- سطح کلان ( جامعه ) : مشارکت در نظام کلی اجتماعی است که همان مشارکت ملی است .

بر مبنای چگونگی عضویت یا کیفیت دخالت مردم به طور کلی چهار گونه مشارکت را می توان از هم تفکیک کرد :

1-مشارکت طبیعی : منشأ آن در سنت های اجتماعی است و در گروه های خانوادگی ، خویشاوندی ، گروه دوستان و همسالان و ... است ؛ آگاهانه و از روی اختیار افراد نیست .

2-  مشارکت اجباری : در این نوع ، عامل بیرونی نقش اساسی و تعیین کننده دارد و در طول تاریخ سوابق متعددی دارد ، مانند : استفاده از نیروی کار رایگان برای اجرای طرح های مختلف مانند دیوار بزرگ چین و ....

3-  مشارکت ارادی یا داوطلبانه : مشارکتی بدون نفوذ و یا دخالت عوامل خارجی است و شرکت فرد ارادی و آگاهانه است ؛ که خود بر دو قسم است :مشارکت داوطلبانه غیرمنصفانه ومشارکت داوطلبانه منصفانه(همان : 291) .

4- مشارکت خود انگیخته : مشارکتی خودجوش و نهادی در بین افراد یک جامعه و در واقع نوعی قرارداد اجتماعی تلقی می گردد که این قرارداد ناشی از اراده و خواست نفسانی است که نهاد را به وجود آورده اند وافراد جامعه مقداری از آزادی خود را از دست داده اند تا در سایر زمینه ها مورد حمایت نهاد قرار گیرند(همان: 389-261) .

منبع: پایان نامه کارشناسی ارشد، سید حمید رضا موسوی خورشیدی،تهران،اسفند۱۳۸۷

            

+ نوشته شده در  پنجشنبه ۱۳۹۱/۰۹/۰۹ساعت 9:5  توسط موسوی خورشیدی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ

پیوندهای روزانه
دفتر مقام معظم رهبری
پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری اسلامی ایران
مجلس شورای اسلامی
پرتال جامع قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری فارس
خبرگزاری جمهوری اسلامی
خبرگزاری دانشجویان ایران
خبرگزاری مهر
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر ۱۳۹۳
شهریور ۱۳۹۳
اردیبهشت ۱۳۹۳
مهر ۱۳۹۲
فروردین ۱۳۹۲
اسفند ۱۳۹۱
بهمن ۱۳۹۱
دی ۱۳۹۱
آذر ۱۳۹۱
آبان ۱۳۹۱
مهر ۱۳۹۱
شهریور ۱۳۹۱
تیر ۱۳۹۱
خرداد ۱۳۹۱
اردیبهشت ۱۳۹۱
اسفند ۱۳۹۰
بهمن ۱۳۹۰
آبان ۱۳۹۰
مهر ۱۳۹۰
مرداد ۱۳۹۰
تیر ۱۳۹۰
خرداد ۱۳۹۰
اردیبهشت ۱۳۹۰
فروردین ۱۳۹۰
دی ۱۳۸۹
آبان ۱۳۸۹
مرداد ۱۳۸۹
اردیبهشت ۱۳۸۹
شهریور ۱۳۸۸
مرداد ۱۳۸۸
تیر ۱۳۸۸
خرداد ۱۳۸۸
اردیبهشت ۱۳۸۸
فروردین ۱۳۸۸
آذر ۱۳۸۷
آبان ۱۳۸۷
آرشيو
پیوندها
سایت دانشگاه تهران
سایت دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
سایت دانشگاه تربیت مدرس
سایت دانشگاه علامه طباطبایی
سایت دانشگاه شهیدبهشتی
دانشگاه تربیت معلم
انجمن جامعه شناسی ایران
مرکزپژوهش های مجلس شورای اسلامی
کتابخانه،موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی
مرکز تحقیقات صدا و سیما
پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران
مدرسه اینترنتی تبیان
مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران
سایت جهاد دانشگاهی
تست آی کیو
باشگاه دانش پژوهان جوان
پورتال وزارت علوم، تحقیقات وفناوری
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
مجله فرهنگ پژوهش
دبیر خانه شورای عالی انقلاب فرهنگی
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام وایران
سامانه قوانین ومقررات کشور
نانوفناوری کشورهای اسلامی
بنیاد icdl ایران
جشنواره رسانه علم وفناوری
دانشگاه قم
دانشگاه تهران پردیس قم
بنیاد ملی نخبگان
بنیادنخبگان استان قم
دانشگاه پیام نوراستان قم
دانشگاه آزاد اسلامی واحدقم
مرکز رشد دانشگاه قم
سایت ترجمه آنلاین
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM