آموزشی- پژوهشی

      پاتنام سرمایه اجتماعی را واجد هردو بعد فردی و جمعی می داند و قبل از هر چیز افرادی را بهره مند می سازد که سرمایه اجتماعی را شکل می دهند . بنابراین سرمایه اجتماعی هم کالای خصوصی وهم کالای عمومی است . پاتنام در کتاب بولینگ یک نفره معتقد است که گر چه سرمایه اجتماعی درون گروهی در گروه های مختلف قومی ، سنی ، جنسی ، طبقاتی و ... ممکن است باعث شکل گیری خودهای انحصاری و تنگ نظرانه شود ، اما سرمایه اجتماعی بین گروهی باعث اتصال افراد غیر مشابه از بخش های گوناگون جامعه با هویت های باز و خالی از تعصب به یکدیگر می گردد و  اگر چه این دو نوع سرمایه بسیار مهم هستند ، اما جایگزین یکدیگر نبوده و در جامعه از هم جدا نیستند بلکه با آمیزه ای از آنها در گروه های اجتماعی روبرو هستیم و از کم و زیاد شدن این دو نوع می توان بحث کرد .  پاتنام در بخش دوم کتاب بولینگ یک نفره به بررسی روند مشارکت مدنی و سرمایه اجتماعی در آمریکا می پردازد و نتیجه می گیرد که کاهش سرمایه اجتماعی به شکل کاهش مشارکت سیاسی و اعتماد به حکومت، کاهش مشارکت سازمانی فعال و در یک کلام کاهش مشارکت مدنی می بیند(فیروز آبادی،1384 :8-157).  پاتنام مفهوم سرمایه اجتماعی را فراتر از سطح فردی به کارمی گیرد و به چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی در سطح منطقه ای و ملی و نوع تأثیرات سرمایه اجتماعی بر نهادهای دمکراتیک علاقه مند است . به همین منظور در دو مطالعه تطبیقی، میان ایالت های مختلف در آمریکا ( در کتاب بولیگ تک نفره ) و همچنین حکومت های منطقه ای تازه تأسیس ایتالیا در شمال و جنوب در دهه 70 (در کتاب سنت های مدنی و دموکراسی)تأثیر سرمایه اجتماعی را در تقویت جامعه مدنی و کارآمدی دموکراسی از سویی و رشد و توسعه اقتصادی ازسوی دیگر مورد بررسی قرار داده است . اگر چه او از منافع خصوصی سرمایه اجتماعی نیز غافل نبوده و به   صورت های عمومی7 و خصوصی8 جهات فردی و جمعی سرمایه اجتماعی اشاره دارد ، اما به صراحت بیان می دارد که تمرکز و علاقه مندی خاص او  منافع خارجی و   بهره ها ی عمومی سرمایه اجتماعی است ( توسلی و موسوی ، 1384 : 15 ) .

       پاتنام معتقد است که میزان بالای سرمایه اجتماعی در ایالت های مختلف باعث ایجاد یک قدرت جادویی می گردد . دلایلش به این شرح است :  (فیروزآبادی،1384: 1-160)

-  سرمایه اجتماعی باعث حل مسایل جمعی می گردد . اگر مردم ( در حفظ نفع یا خیر عمومی که غیر قابل تقسیم و محروم کردن است مثل هوای پاک یا محیط زیست سالم ) با یکدیگر همکاری کنند و هر یک سهم خود را انجام دهند از وضع بهتری برخوردار خواهند بود . از طرف دیگر ساز و کار نهادی شدن باعث می گردد که رفتار جمعی قابل قبول از سوی همگان مورد قبول قرار گیرد و شبکه ها  و هنجارهای اجتماعی که باعث تضمین آنها می شود ، در شکل گیری چنین ساز و کاری مؤثرند .

-  سرمایه اجتماعی باعث تسهیل گردش چرخش هایی می شود که اجازه پیشرفت همسان و یکنواخت جوامع را می دهد

- سرمایه اجتماعی باعث بهبود وضعیت و بخت و اقبال نیز می گردد. به صورتی که با گسترش آگاهی از راه های مختلف و توانایی هایی که به یکدیگر متصل هستند به افرادی که با یکدیگر ارتباط دارند اجازه می دهد که از تسامح و انعطاف بیشتری برخوردار باشند ، خود خواهی کمتری داشته باشند و از همنوایی و همدلی بیشتری برخوردار باشند. وقتی افراد ارتباطشان با دیگران کم می شود ، کم تر می توانند راستی و صداقت خود را در داد و ستد و گفت و گوها درک کنند و در چنین شرایطی مردم کم تر هرز می روند .

       پاتنام در بحث تأثیر سرمایه اجتماعی بر دموکراسی معتقد است که با افزایش سرمایه اجتماعی و تعهد مردم در پرداخت مالیات ها و عوارض که رابطه مستقیم با سرمایه اجتماعی دارد ، طبیعتا کارایی حکومت و نهادهای مدنی افزایش می یابد .  وی از سال 1970 تا دهه 90 تحقیقات وسیعی بر روی تأثیر سرمایه اجتماعی و نقش آن بر روی کارایی نهادی در نقاط مختلف ایتالیا انجام داده و نتیجه گرفته که هر جا سرمایه اجتماعی از میزان بیشتری برخوردار بوده بر کارایی نهادی و حکومت خوب ، تأثیر مثبت داشته است .همچنین وی معتقد است که هر دو بعد سرمایه اجتماعی چه درون گروهی و چه بین گروهی لازم است . بعد اول ( سرمایه اجتماعی درون گروهی ) بیشتر در ابعاد کوچکتر فردی و تربیتی درشکل سرمایه اجتماعی درون گروهی مفید است ؛ و بعد دوم ( سرمایه اجتماعی بین گروهی ) ، برای مسایل بزرگ اجتماعی و معماهای جمعی ، که نیازمند سرمایه اجتماعی بین گروهی است و مشارکت همه جانبه را می طلبد ضروری می باشد . وی رابطه سرمایه اجتماعی را با تساهل که بیشتر با بعد دوم سرمایه اجتماعی ( بین گروهی ) نزدیک است در چهار شکل تشخیص می دهد (همان:162 ).

  جدول2-2: رابطه سرمايه اجتماعي با تساهل(فیروز آبادی،1384: 162)

سرمایه اجتماعی بالا

     سرمایه اجتماعی پایین     

 

      اجتماع مدنی 

     

فردگرایي ، هر کس هر چه می خواهد انجام دهد .

تساهل بالا

    اجتماع فرقه گرا

         هرج و مرج ، جنگ همه با همه

تساهل پایین

       پاتنام موفقیت در غلبه بر معضلات عمل جمعی و فرصت طلبی را که در نهایت به ضرر خود افراد تمام می شود به زمینه اجتماعی گسترده آن مربوط می داند . به گونه ای که همکاری داوطلبانه در جامعه ای که سرمایه اجتماعی عظیمی را در شکل هنجارهای عمل متقابل و شبکه های مشارکت مدنی به ارث برده اند بهتر صورت می گیرد. شبکه های مشارکت مدنی ، یکی از اجزاء ضروری سرمایه اجتماعی می باشند و هر چه این شبکه ها متراکم تر باشند احتمال همکاری شهروندان در جهت منافع متقابل بیشتر است . شبکه های مشارکت مدنی،هزینه های بالقوه عهد شکنی را در هرمعامله ای افزایش می دهند. فرصت طلبی ، منافعی را که فرد انتظار دارد از دیگر معاملات همزمانش و معاملات آینده نصیبش شود به خطر می اندازد . شبکه های مشارکت مدنی در زبان تئوری بازی ها ، تکرار پیوند درونی بازی ها را افزایش می دهند ( پاتنام،1380: 297 ) .

      شبکه های مشارکت مدنی ، هنجارهای قوی معامله متقابل را تقویت می کنند ، شبکه های مشارکت مدنی ارتباطات را تسهیل می کنند و جریان اطلاعات را در مورد قابل اعتماد بودن افراد بهبود می بخشند . شبکه های مشارکت مدنی اجازه می دهند که حسن شهرت ها به دیگران انتقال یافته و پالایش شوند . شبکه های مشارکت مدنی تجسم موفقیت پیشینیان در همکاری هستند که می توانند به عنوان چارچوب فرهنگی شفاف برای همکاری آینده عمل نمایند . البته شبکه های مشارکت مدنی مورد نظر کلمن و پاتنام شامل شبکه های افقی می باشند نه عمودی ، زیرا در شبکه های عمودی جریان عمودی اطلاعات غیر موثق تر از جریان افقی اطلاعات هستند و بخشی از آن به این دلیل است که اطلاعات قابل اتکا و درست مانع بهره کشی و استعمار محسوب می شوند . مهم تر اینکه مجازات هایی که از هنجارهای معامله متقابل در مقابل تهدید فرصت طلبی حمایت می کند در شبکه های عمودی ، کمتر برای مقامات عالی وضع می شوند و اگر هم وضع شوند کمتر اجرا می گردند ( همان : 298 ) .

    سومین عنصر سرمایه اجتماعی از نظر پاتنام عنصر اعتماد است . اعتماد باعث تسهیل همکاری می شود . هر چه اعتماد در جامعه ای بالاتر باشد احتمال همکاری هم بیشتر خواهد بود و خود همکاری نیز اعتماد ایجاد می کند . اعتماد که یکی از عناصر ضروری تقویت همکاری است عنصر غیر اختیاری و ناآگاهانه نمی باشند . اعتماد مستلزم پیش بینی رفتار بازیگر مستقل است . " شما برای انجام دادن کاری صرفا به این دلیل که فردی ( یا نهادی ) می گوید آن را انجام خواهد داد به او اعتماد نمی کنید . بلکه شما تنها به این دلیل به او اعتماد می کنید که با توجه به شناختتان از خلق و خوی او ، انتخاب های ممکن او  تبعاتشان و توانایی او حدس می زنید که او انجام دادن این کار را برخواهد گزید" (همان : 292 ).

      وی در چگونگی فرآیند تبدیل اعتماد فردی به اعتماد اجتماعی معتقد است که اعتماد اجتماعی ( عمومی ) در جوامع مدرن پیچیده از دو منبع مرتبط یعنی هنجارهای معامله متقابل و شبکه های مدنی ناشی می شود . وی در بحث تقدم و تأخر سه عامل مذکور که منابع سرمایه اجتماعی را می سازند معتقد است : " اعتماد اجتماعی به هنجارهای معامله متقابل ، شبکه های مشارکت مدنی  و همکاری موفقیت آمیز ، متقابلا یکدیگر را تقویت می کنند . وجود نهادهای همکاری جویانه کارآمد ، مستلزم مهارت ها و اعتماد بین اشخاص می باشند ؛ اما آن مهارت ها و این اعتماد نیز به نوبه خود به وسیله همکاری سازمان یافته تلقین می شوند . هنجارها و شبکه های مشارکت مدنی به رفاه اقتصادی کمک می نمایند و به نوبه خود نیز توسط این رفاه تقویت می شوند " ( همان : 309 ) . وی به یک نوع "تحلیل تعادلی " به جای تحلیل خطی در رابطه این سه عنصر با یکدیگر معتقد است .

منبع: پایان نامه کارشناسی ارشد، اسفند ماه ۱۳۸۷،دانشگاه پیام نور-مرکزتهران-سیدحمیدرضاموسوی خورشیدی

+ نوشته شده در  سه شنبه ۱۳۸۸/۰۳/۰۵ساعت 19:55  توسط موسوی خورشیدی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ

پیوندهای روزانه
دفتر مقام معظم رهبری
پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری اسلامی ایران
مجلس شورای اسلامی
پرتال جامع قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری فارس
خبرگزاری جمهوری اسلامی
خبرگزاری دانشجویان ایران
خبرگزاری مهر
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر ۱۳۹۳
شهریور ۱۳۹۳
اردیبهشت ۱۳۹۳
مهر ۱۳۹۲
فروردین ۱۳۹۲
اسفند ۱۳۹۱
بهمن ۱۳۹۱
دی ۱۳۹۱
آذر ۱۳۹۱
آبان ۱۳۹۱
مهر ۱۳۹۱
شهریور ۱۳۹۱
تیر ۱۳۹۱
خرداد ۱۳۹۱
اردیبهشت ۱۳۹۱
اسفند ۱۳۹۰
بهمن ۱۳۹۰
آبان ۱۳۹۰
مهر ۱۳۹۰
مرداد ۱۳۹۰
تیر ۱۳۹۰
خرداد ۱۳۹۰
اردیبهشت ۱۳۹۰
فروردین ۱۳۹۰
دی ۱۳۸۹
آبان ۱۳۸۹
مرداد ۱۳۸۹
اردیبهشت ۱۳۸۹
شهریور ۱۳۸۸
مرداد ۱۳۸۸
تیر ۱۳۸۸
خرداد ۱۳۸۸
اردیبهشت ۱۳۸۸
فروردین ۱۳۸۸
آذر ۱۳۸۷
آبان ۱۳۸۷
آرشيو
پیوندها
سایت دانشگاه تهران
سایت دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
سایت دانشگاه تربیت مدرس
سایت دانشگاه علامه طباطبایی
سایت دانشگاه شهیدبهشتی
دانشگاه تربیت معلم
انجمن جامعه شناسی ایران
مرکزپژوهش های مجلس شورای اسلامی
کتابخانه،موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی
مرکز تحقیقات صدا و سیما
پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران
مدرسه اینترنتی تبیان
مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران
سایت جهاد دانشگاهی
تست آی کیو
باشگاه دانش پژوهان جوان
پورتال وزارت علوم، تحقیقات وفناوری
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
مجله فرهنگ پژوهش
دبیر خانه شورای عالی انقلاب فرهنگی
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام وایران
سامانه قوانین ومقررات کشور
نانوفناوری کشورهای اسلامی
بنیاد icdl ایران
جشنواره رسانه علم وفناوری
دانشگاه قم
دانشگاه تهران پردیس قم
بنیاد ملی نخبگان
بنیادنخبگان استان قم
دانشگاه پیام نوراستان قم
دانشگاه آزاد اسلامی واحدقم
مرکز رشد دانشگاه قم
سایت ترجمه آنلاین
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM