X
تبلیغات
جامعه شناسی - نظریه پردازان اصلی سرمایه اجتماعی (4)
آموزشی- پژوهشی

      پاتنام سرمایه اجتماعی را واجد هردو بعد فردی و جمعی می داند و قبل از هر چیز افرادی را بهره مند می سازد که سرمایه اجتماعی را شکل می دهند . بنابراین سرمایه اجتماعی هم کالای خصوصی وهم کالای عمومی است . پاتنام در کتاب بولینگ یک نفره معتقد است که گر چه سرمایه اجتماعی درون گروهی در گروه های مختلف قومی ، سنی ، جنسی ، طبقاتی و ... ممکن است باعث شکل گیری خودهای انحصاری و تنگ نظرانه شود ، اما سرمایه اجتماعی بین گروهی باعث اتصال افراد غیر مشابه از بخش های گوناگون جامعه با هویت های باز و خالی از تعصب به یکدیگر می گردد و  اگر چه این دو نوع سرمایه بسیار مهم هستند ، اما جایگزین یکدیگر نبوده و در جامعه از هم جدا نیستند بلکه با آمیزه ای از آنها در گروه های اجتماعی روبرو هستیم و از کم و زیاد شدن این دو نوع می توان بحث کرد .  پاتنام در بخش دوم کتاب بولینگ یک نفره به بررسی روند مشارکت مدنی و سرمایه اجتماعی در آمریکا می پردازد و نتیجه می گیرد که کاهش سرمایه اجتماعی به شکل کاهش مشارکت سیاسی و اعتماد به حکومت، کاهش مشارکت سازمانی فعال و در یک کلام کاهش مشارکت مدنی می بیند(فیروز آبادی،1384 :8-157).  پاتنام مفهوم سرمایه اجتماعی را فراتر از سطح فردی به کارمی گیرد و به چگونگی کارکرد سرمایه اجتماعی در سطح منطقه ای و ملی و نوع تأثیرات سرمایه اجتماعی بر نهادهای دمکراتیک علاقه مند است . به همین منظور در دو مطالعه تطبیقی، میان ایالت های مختلف در آمریکا ( در کتاب بولیگ تک نفره ) و همچنین حکومت های منطقه ای تازه تأسیس ایتالیا در شمال و جنوب در دهه 70 (در کتاب سنت های مدنی و دموکراسی)تأثیر سرمایه اجتماعی را در تقویت جامعه مدنی و کارآمدی دموکراسی از سویی و رشد و توسعه اقتصادی ازسوی دیگر مورد بررسی قرار داده است . اگر چه او از منافع خصوصی سرمایه اجتماعی نیز غافل نبوده و به   صورت های عمومی7 و خصوصی8 جهات فردی و جمعی سرمایه اجتماعی اشاره دارد ، اما به صراحت بیان می دارد که تمرکز و علاقه مندی خاص او  منافع خارجی و   بهره ها ی عمومی سرمایه اجتماعی است ( توسلی و موسوی ، 1384 : 15 ) .

       پاتنام معتقد است که میزان بالای سرمایه اجتماعی در ایالت های مختلف باعث ایجاد یک قدرت جادویی می گردد . دلایلش به این شرح است :  (فیروزآبادی،1384: 1-160)

-  سرمایه اجتماعی باعث حل مسایل جمعی می گردد . اگر مردم ( در حفظ نفع یا خیر عمومی که غیر قابل تقسیم و محروم کردن است مثل هوای پاک یا محیط زیست سالم ) با یکدیگر همکاری کنند و هر یک سهم خود را انجام دهند از وضع بهتری برخوردار خواهند بود . از طرف دیگر ساز و کار نهادی شدن باعث می گردد که رفتار جمعی قابل قبول از سوی همگان مورد قبول قرار گیرد و شبکه ها  و هنجارهای اجتماعی که باعث تضمین آنها می شود ، در شکل گیری چنین ساز و کاری مؤثرند .

-  سرمایه اجتماعی باعث تسهیل گردش چرخش هایی می شود که اجازه پیشرفت همسان و یکنواخت جوامع را می دهد

- سرمایه اجتماعی باعث بهبود وضعیت و بخت و اقبال نیز می گردد. به صورتی که با گسترش آگاهی از راه های مختلف و توانایی هایی که به یکدیگر متصل هستند به افرادی که با یکدیگر ارتباط دارند اجازه می دهد که از تسامح و انعطاف بیشتری برخوردار باشند ، خود خواهی کمتری داشته باشند و از همنوایی و همدلی بیشتری برخوردار باشند. وقتی افراد ارتباطشان با دیگران کم می شود ، کم تر می توانند راستی و صداقت خود را در داد و ستد و گفت و گوها درک کنند و در چنین شرایطی مردم کم تر هرز می روند .

       پاتنام در بحث تأثیر سرمایه اجتماعی بر دموکراسی معتقد است که با افزایش سرمایه اجتماعی و تعهد مردم در پرداخت مالیات ها و عوارض که رابطه مستقیم با سرمایه اجتماعی دارد ، طبیعتا کارایی حکومت و نهادهای مدنی افزایش می یابد .  وی از سال 1970 تا دهه 90 تحقیقات وسیعی بر روی تأثیر سرمایه اجتماعی و نقش آن بر روی کارایی نهادی در نقاط مختلف ایتالیا انجام داده و نتیجه گرفته که هر جا سرمایه اجتماعی از میزان بیشتری برخوردار بوده بر کارایی نهادی و حکومت خوب ، تأثیر مثبت داشته است .همچنین وی معتقد است که هر دو بعد سرمایه اجتماعی چه درون گروهی و چه بین گروهی لازم است . بعد اول ( سرمایه اجتماعی درون گروهی ) بیشتر در ابعاد کوچکتر فردی و تربیتی درشکل سرمایه اجتماعی درون گروهی مفید است ؛ و بعد دوم ( سرمایه اجتماعی بین گروهی ) ، برای مسایل بزرگ اجتماعی و معماهای جمعی ، که نیازمند سرمایه اجتماعی بین گروهی است و مشارکت همه جانبه را می طلبد ضروری می باشد . وی رابطه سرمایه اجتماعی را با تساهل که بیشتر با بعد دوم سرمایه اجتماعی ( بین گروهی ) نزدیک است در چهار شکل تشخیص می دهد (همان:162 ).

  جدول2-2: رابطه سرمايه اجتماعي با تساهل(فیروز آبادی،1384: 162)

سرمایه اجتماعی بالا

     سرمایه اجتماعی پایین     

 

      اجتماع مدنی 

     

فردگرایي ، هر کس هر چه می خواهد انجام دهد .

تساهل بالا

    اجتماع فرقه گرا

         هرج و مرج ، جنگ همه با همه

تساهل پایین

       پاتنام موفقیت در غلبه بر معضلات عمل جمعی و فرصت طلبی را که در نهایت به ضرر خود افراد تمام می شود به زمینه اجتماعی گسترده آن مربوط می داند . به گونه ای که همکاری داوطلبانه در جامعه ای که سرمایه اجتماعی عظیمی را در شکل هنجارهای عمل متقابل و شبکه های مشارکت مدنی به ارث برده اند بهتر صورت می گیرد. شبکه های مشارکت مدنی ، یکی از اجزاء ضروری سرمایه اجتماعی می باشند و هر چه این شبکه ها متراکم تر باشند احتمال همکاری شهروندان در جهت منافع متقابل بیشتر است . شبکه های مشارکت مدنی،هزینه های بالقوه عهد شکنی را در هرمعامله ای افزایش می دهند. فرصت طلبی ، منافعی را که فرد انتظار دارد از دیگر معاملات همزمانش و معاملات آینده نصیبش شود به خطر می اندازد . شبکه های مشارکت مدنی در زبان تئوری بازی ها ، تکرار پیوند درونی بازی ها را افزایش می دهند ( پاتنام،1380: 297 ) .

      شبکه های مشارکت مدنی ، هنجارهای قوی معامله متقابل را تقویت می کنند ، شبکه های مشارکت مدنی ارتباطات را تسهیل می کنند و جریان اطلاعات را در مورد قابل اعتماد بودن افراد بهبود می بخشند . شبکه های مشارکت مدنی اجازه می دهند که حسن شهرت ها به دیگران انتقال یافته و پالایش شوند . شبکه های مشارکت مدنی تجسم موفقیت پیشینیان در همکاری هستند که می توانند به عنوان چارچوب فرهنگی شفاف برای همکاری آینده عمل نمایند . البته شبکه های مشارکت مدنی مورد نظر کلمن و پاتنام شامل شبکه های افقی می باشند نه عمودی ، زیرا در شبکه های عمودی جریان عمودی اطلاعات غیر موثق تر از جریان افقی اطلاعات هستند و بخشی از آن به این دلیل است که اطلاعات قابل اتکا و درست مانع بهره کشی و استعمار محسوب می شوند . مهم تر اینکه مجازات هایی که از هنجارهای معامله متقابل در مقابل تهدید فرصت طلبی حمایت می کند در شبکه های عمودی ، کمتر برای مقامات عالی وضع می شوند و اگر هم وضع شوند کمتر اجرا می گردند ( همان : 298 ) .

    سومین عنصر سرمایه اجتماعی از نظر پاتنام عنصر اعتماد است . اعتماد باعث تسهیل همکاری می شود . هر چه اعتماد در جامعه ای بالاتر باشد احتمال همکاری هم بیشتر خواهد بود و خود همکاری نیز اعتماد ایجاد می کند . اعتماد که یکی از عناصر ضروری تقویت همکاری است عنصر غیر اختیاری و ناآگاهانه نمی باشند . اعتماد مستلزم پیش بینی رفتار بازیگر مستقل است . " شما برای انجام دادن کاری صرفا به این دلیل که فردی ( یا نهادی ) می گوید آن را انجام خواهد داد به او اعتماد نمی کنید . بلکه شما تنها به این دلیل به او اعتماد می کنید که با توجه به شناختتان از خلق و خوی او ، انتخاب های ممکن او  تبعاتشان و توانایی او حدس می زنید که او انجام دادن این کار را برخواهد گزید" (همان : 292 ).

      وی در چگونگی فرآیند تبدیل اعتماد فردی به اعتماد اجتماعی معتقد است که اعتماد اجتماعی ( عمومی ) در جوامع مدرن پیچیده از دو منبع مرتبط یعنی هنجارهای معامله متقابل و شبکه های مدنی ناشی می شود . وی در بحث تقدم و تأخر سه عامل مذکور که منابع سرمایه اجتماعی را می سازند معتقد است : " اعتماد اجتماعی به هنجارهای معامله متقابل ، شبکه های مشارکت مدنی  و همکاری موفقیت آمیز ، متقابلا یکدیگر را تقویت می کنند . وجود نهادهای همکاری جویانه کارآمد ، مستلزم مهارت ها و اعتماد بین اشخاص می باشند ؛ اما آن مهارت ها و این اعتماد نیز به نوبه خود به وسیله همکاری سازمان یافته تلقین می شوند . هنجارها و شبکه های مشارکت مدنی به رفاه اقتصادی کمک می نمایند و به نوبه خود نیز توسط این رفاه تقویت می شوند " ( همان : 309 ) . وی به یک نوع "تحلیل تعادلی " به جای تحلیل خطی در رابطه این سه عنصر با یکدیگر معتقد است .

منبع: پایان نامه کارشناسی ارشد، اسفند ماه ۱۳۸۷،دانشگاه پیام نور-مرکزتهران-سیدحمیدرضاموسوی خورشیدی

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/03/05ساعت 19:55  توسط موسوی خورشیدی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ

پیوندهای روزانه
پورتال همگام
پورتال وزارت آموزش وپرورش
اداره کل آموزش وپرورش استان قم
اداره آموزش وپرورش ناحیه 2 قم
وبلاگ اقدام پژوهی ناحیه 2 قم
مرکز برنامه ریزی و آموزش نیروی انسانی وزارت خانه
سیستم اتوماسیون اداری آموزش و پرورش ناحیه 2قم
گروه درسی مطالعات اجتماعی دفترتالیف
گروه درسی تاریخ دفترتالیف
خبرگزاری آنا
خبرگزاری آفتاب
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری فارس
خبرگزاری جمهوری اسلامی
خبرگزاری دانشجویان ایران
خبرگزاری مهر
اقدام پژوهی ناحیه 2 قم
سامانه جامع مدیریت آموزش ویادگیری فرهنگیان
کتب درسی الکترونیکی
انجمن جامعه شناسی آموزش وپرورش ایران
عکس ماهواره ای زمین
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر 1392
فروردین 1392
اسفند 1391
بهمن 1391
دی 1391
آذر 1391
آبان 1391
مهر 1391
شهریور 1391
تیر 1391
خرداد 1391
اردیبهشت 1391
اسفند 1390
بهمن 1390
آبان 1390
مهر 1390
مرداد 1390
تیر 1390
خرداد 1390
اردیبهشت 1390
فروردین 1390
دی 1389
آبان 1389
مرداد 1389
اردیبهشت 1389
شهریور 1388
مرداد 1388
تیر 1388
خرداد 1388
اردیبهشت 1388
فروردین 1388
آذر 1387
آبان 1387
مهر 1387
اردیبهشت 1387
اردیبهشت 1386
آرشيو
پیوندها
سایت دانشگاه تهران
سایت دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
سایت دانشگاه فرهنگیان
سایت دانشگاه تربیت مدرس
سایت دانشگاه علامه طباطبایی
سایت دانشگاه شهیدبهشتی
دانشگاه تربیت معلم
انجمن جامعه شناسی ایران
مرکزپژوهش های مجلس شورای اسلامی
کتابخانه،موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی
مرکز تحقیقات صدا و سیما
پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران
شبکه ملی مدارس ایران
مدرسه اینترنتی تبیان
مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران
سایت جهاد دانشگاهی
تست آی کیو
باشگاه دانش پژوهان جوان
انجمن ایرانی تعلیم و تربیت
پورتال وزارت علوم، تحقیقات وفناوری
انجمن برنامه ریزی درسی ایران
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
مجله فرهنگ پژوهش
دبیر خانه شورای عالی انقلاب فرهنگی
سایت انجمن مطالعات برنامه درسی
معاونت آموزش نظری و مهارت های پیش دانشگاهی
سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
صندوق ذخیره فرهنگیان
بانک عکس آموزش و پرورش ایران
موسسه آموزش از راه دور
سازمان دانش آموزی
دفتر مدارس خارج از کشور
عکس ماهواره ای ناحیه 2 قم
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام وایران
نظام رتبه بندی معلمان
سامانه قوانین ومقررات کشور
شورای عالی آموزش وپرورش
صندوق ذخیره فرهنگیان
سامانه نظام پیشنهادات
نانوفناوری کشورهای اسلامی
مجلس دانش آموزی جمهوری اسلامی
بنیاد icdl ایران
جشنواره رسانه علم وفناوری
دانشگاه قم
دانشگاه تهران پردیس قم
بنیاد ملی نخبگان
بنیادنخبگان استان قم
دانشگاه پیام نوراستان قم
دانشگاه آزاد اسلامی واحدقم
مرکز رشد دانشگاه قم
سایت ترجمه آنلاین
نمونه سوالات کشوری سال های گذشته
معاونت آموزش های کوتاه مدت نیروی انسانی وزارت آموزش وپرورش
مرکزآموزش مدیریت دولتی
وبگاه آموزشگاه ارتقاء علمی و پیشرفت تحصیلی ناحیه
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM